کوشک امیرسلیمانی

علیرضاخان قوانلوی قاجار، ملقب به عضدالملک، از رجال مؤثر دربار قاجار بود که پس از خرید اراضی روستای اصفهانک، آن‌ها را به پسرش مصطفی‌خان مشیرالسلطنه هدیه داد. مشیرالسلطنه در این اراضی عمارتی ایرانی ساخت که به کوشک امیرسلیمانی شهرت یافت و نام «سلیمانیه» نیز از همین دوره بر منطقه ماند. وجود مظهر قنات‌ها باعث شد این باغ بزرگ به مرکز کشاورزی تبدیل شود؛ جایی که ده‌ها باغبان در آن به کشت میوه، زعفران و برنج مشغول بودند.

تقارن در عمارت سفید باغ امیرسلیمانی

عمارت دوطبقه امیرسلیمانی با نمای سفید و معماری متقارن ساخته شده و ورودی اصلی آن در ضلع جنوبی قرار دارد. تقارن، عنصر غالب در نمای بیرونی و فضای داخلی است و بدون ایجاد یکنواختی، نظم بصری بنا را حفظ کرده است.

درها و پنجره‌های چوبی پنج‌دری با شیشه‌های رنگی سبز، زرد، قرمز و آبی، جلوه‌ای خاص به فضای داخلی می‌دهند. تزیینات بنا محدود و ساده است؛ تنها گچبری‌هایی مختصر و ستون‌هایی با سرستون آیونیک دیده می‌شود که نشان می‌دهد عمارت بیشتر کاربری ییلاقی و فصلی داشته است.

شاه‌نشینِ خالی اما باشکوه

پس از ورودی، فضای مرکزی با حوض هشت‌ضلعی در شبستان قرار دارد و اتاق‌های قرینه اطراف آن امروز به کتابخانه تبدیل شده‌اند. این فضاها در گذشته محل استقرار خدمه و کارکنان باغ بوده‌اند.

دو راه‌پله از کنار حوض به طبقه دوم می‌رسند؛ جایی که شاه‌نشین بزرگ عمارت قرار دارد. هرچند امروز خالی است، اما بالکن‌های شمالی و جنوبی آن همچنان شکوه گذشته را تداعی می‌کنند.

از باغ کشاورزی تا کتابخانه عمومی

مالکیت کوشک تا سال ۱۳۶۲ در اختیار خاندان امیرسلیمانی بود و سپس به بنیاد مستضعفان و شهرداری تهران واگذار شد. پس از مرمت، عمارت به کتابخانه تخصصی در بوستان پامچال تغییر کاربری داد.

امروز این مجموعه با دو طبقه مجزا، مخازن کتاب، سالن مطالعه و فضای رایانه، میزبان حدود ۱۷ هزار جلد کتاب تاریخی است و به‌عنوان یکی از مراکز فرهنگی شاخص محله مشیریه شناخته می‌شود.